Schaatsen op natuurijs in Nederland: wat kun je verwachten?

Zodra in Nederland een paar nachten vorst worden voorspeld, begint het bij schaatsliefhebbers te kriebelen. Kan het al? Waar ligt ijs? Gaat de lokale ijsbaan open? En kunnen we misschien eindelijk weer een echte tocht rijden?

Natuurijs heeft in Nederland iets bijzonders. Juist omdat het niet vanzelfsprekend is.

Waar kun je in Nederland op natuurijs schaatsen?

Wanneer de vorst sterk genoeg is, kunnen verschillende soorten locaties geschikt worden. Denk aan:

• natuurijsbanen
• ondergelopen landijsbanen
• sloten
• vaarten
• plassen
• meren
• uitgezette toertochten

Vooral lokale natuurijsverenigingen spelen daarin een belangrijke rol. De KNSB heeft verspreid over Nederland aangesloten natuurijsclubs die bij voldoende omstandigheden hun baan of route kunnen openen.

Begin liever bij een natuurijsclub

Wanneer je weinig ervaring met natuurijs hebt, is een lokale natuurijsbaan meestal een veel logischere eerste stap dan zelfstandig een groot meer opgaan.

Bij natuurijsverenigingen zijn ijsmeesters bezig met de toestand van het ijs en wordt aangegeven of een baan geopend kan worden.

Dat betekent niet dat natuurijs ineens volledig risicoloos is. Maar je hebt wel een heel andere situatie dan wanneer je zelf ergens een willekeurige plas ziet dichtvriezen en besluit erop te stappen.

Waarom is natuurijs anders dan kunstijs?

Een kunstijsbaan is gemaakt om op te schaatsen. Natuurijs niet.

Natuurijs wordt beïnvloed door bijvoorbeeld:

• temperatuur
• wind
• sneeuw
• stroming
• diepte
• bruggen
• in- en uitstromend water
• begroeiing

Daardoor kan ijs op korte afstand sterk verschillen.

De KNSB adviseert dan ook om je altijd op de hoogte te stellen van de lokale ijssituatie en niet alleen te vertrouwen op wat je zelf vanaf de kant ziet.

“Maar iedereen schaatst er al”

Dat is geen veiligheidscontrole.

Als twintig mensen voor je het ijs opgaan betekent dat niet automatisch dat iedere plek waar zij rijden verantwoord is.

Probeer bij natuurijs niet alleen andere mensen te volgen. Vraag lokale informatie op en gebruik waar mogelijk geopende routes of natuurijsbanen.

Ga niet alleen

Een van de belangrijkste regels bij natuurijsschaatsen is dat je niet alleen op pad gaat.

De KNSB adviseert minimaal met z’n tweeën te gaan en bij voorkeur met een klein groepje, en het thuisfront te laten weten waar je bent.

Dat is een goede gewoonte om direct aan te leren. Niet alleen wanneer je later in Scandinavië gaat schaatsen. Ook gewoon in Nederland.

Wat neem je mee?

Dat hangt sterk af van waar je rijdt.

Voor een rondje op een geopende lokale ijsbaan heb je niet automatisch dezelfde uitrusting nodig als voor een lange tocht over open natuurijs.

Bij langere natuurijstochten noemt de KNSB onder andere:

• helm
• beschermende kleding
• handschoenen
• ijspriemen
• ijsstok
• reddingstouw
• fluitje
• EHBO
• mobiele telefoon
• reservekleding waterdicht verpakt

Waarom zijn handschoenen zo belangrijk?

Niet alleen vanwege de kou. Schaatsijzers zijn scherp.

Wanneer je valt en andere schaatsers komen dicht langs je heen, kunnen handen kwetsbaar zijn. De KNSB adviseert daarom handschoenen en noemt bij voorkeur snijvast materiaal.

Natuurijs is technisch anders

Wie alleen kunstijs gewend is, merkt vaak snel dat natuurijs minder voorspelbaar rijdt.

Je kunt te maken krijgen met:

• scheuren
• ribbels
• sneeuw
• ruwe stukken
• verschillen in hardheid en oppervlak

Dat betekent dat een ontspannen techniek belangrijk wordt. Je hoeft niet voortdurend extreem diep te schaatsen. Soms is iets hoger en alerter rijden veel prettiger.

Waarom Nederland een goede voorbereiding is op Scandinavië

Als er natuurijs ligt, zou ik daar zeker gebruik van maken als je later een schaatsreis wilt maken.

Niet omdat Nederlands natuurijs hetzelfde is als een Zweeds meer. Wel omdat je leert hoe anders buiten schaatsen voelt.

Je merkt bijvoorbeeld:

• hoe je kleding reageert op wind
• wat een rugzak doet met je houding
• hoe je over een scheur rijdt
• hoe snel je afkoelt tijdens een pauze
• welke schaatsen prettig zijn

Dat soort ervaring kun je moeilijk volledig nabootsen op een kunstijsbaan.

En als Nederland niet bevriest?

Dan blijft de kunstijsbaan een uitstekende trainingsplek. Je kunt daar gericht werken aan:

• balans
• techniek
• duurvermogen
• remmen
• bochten
• materiaal

Bij Novakse geven we hiervoor in Friesland schaatstraining, waaronder specifiek natuurijstraining ter voorbereiding op het schaatsen buiten. Novakse is gevestigd in de omgeving van Noordwolde; de trainingen zijn gekoppeld aan de Elfstedenhal.

Waarom we uiteindelijk ook naar Scandinavië gaan

Juist het onvoorspelbare Nederlandse klimaat is een reden dat veel liefhebbers verder kijken.

Wanneer hier natuurijs ontstaat is het bijzonder. Maar je kunt er niet ieder jaar een vakantie omheen plannen.

Daarom zijn gebieden in Zweden en Finland interessant voor mensen die een complete winterse schaatsreis willen maken.

Tot slot

Natuurijs in Nederland is misschien juist zo mooi omdat we weten dat het tijdelijk is. Als het er ligt, wil iedereen ineens naar buiten.

Maar enthousiasme is geen vervanging voor gezond verstand.

Begin bij voorkeur bij een geopende natuurijsbaan of uitgezette route, informeer naar de lokale situatie en ga niet zomaar alleen onbekend ijs op.

En als het eenmaal goed ligt? Dan begrijpen we heel goed waarom half Nederland ineens zijn schaatsen uit de schuur haalt.