Kledingadvies voor schaatsen op natuurijs: wat trek je aan bij kou, wind en lange dagen op het ijs?

Schaatsen op natuurijs is anders dan schaatsen op een kunstijsbaan. Je bent vaak langer buiten, het weer kan gedurende de dag veranderen en vooral wind kan veel invloed hebben op hoe koud het aanvoelt.

Tijdens schaatsdagen in Scandinavië merken we regelmatig dat niet alleen de temperatuur bepaalt wat prettig is om te dragen. Ook wind, vocht, de intensiteit waarmee je schaatst en het aantal pauzes spelen een grote rol.

De belangrijkste regel is daarom simpel: werk met laagjes en zorg dat je onderweg kunt aanpassen.

Wat trek je aan rond het vriespunt?

Rond 0 tot -5°C

Bij temperaturen rond het vriespunt heb je tijdens actief schaatsen vaak niet extreem veel kleding nodig. Meestal werkt prettig:

• ademend thermisch ondergoed
• een dunne middenlaag
• een winddicht of windwerend schaatsjack
• een thermobroek of schaatsbroek
• handschoenen met gemiddelde isolatie
• een muts, buff of dunne bivakmuts
• bescherming voor je ogen tegen wind en reflectie

Bij weinig wind kan een extra dikke laag juist snel te warm worden.

Schaatsen tussen -5 en -12°C

In dit temperatuurbereik wordt een extra isolerende laag meestal prettig. Denk bijvoorbeeld aan:

• thermisch ondergoed
• een thermoshirt
• een dunne fleece of andere middenlaag
• een winddichte buitenlaag
• warmere handschoenen
• bescherming voor nek en gezicht
• eventueel een dunne winddichte overbroek

Vooral je handen, voeten en gezicht verdienen extra aandacht. Op open meren kan de wind veel verschil maken in hoe koud het aanvoelt.

Schaatsen tussen -12 en -18°C

Bij deze temperaturen wordt kledingkeuze belangrijker. Zolang je blijft bewegen kun je het verrassend warm hebben, maar zodra je stopt merk je snel hoeveel warmte je verliest. Daarom nemen we bij koude schaatsdagen graag een extra warme laag mee voor pauzes. Denk aan:

• goed thermisch ondergoed
• meerdere dunne isolerende lagen
• een winddichte jas
• een winddichte broek
• warme handschoenen of wanten
• een buff of bivakmuts
• een skibril bij veel wind of extreme kou
• een warme jas in de rugzak voor rustmomenten

Schaatsen bij temperaturen onder -18°C

Bij zeer lage temperaturen verandert het karakter van een schaatsdag. Warm blijven wordt dan een belangrijk onderdeel van de planning. Vooral tijdens stilstand kun je snel afkoelen. Een dikke isolatiejas voor pauzes is dan geen overbodige luxe. Ook kunnen wanten prettiger zijn dan gewone handschoenen, omdat je vingers elkaar beter warm houden.

Bij deze omstandigheden letten we extra op:

• droge kleding
• warme handen en voeten
• bescherming van neus, wangen en oren
• voldoende eten en drinken
• niet onnodig lang stilstaan
• mogelijkheden om ergens warm te worden

Soms is de verstandigste keuze simpelweg om een tocht in te korten of het programma aan te passen.

Wind maakt vaak meer verschil dan alleen de temperatuur

Een van de belangrijkste lessen bij natuurijsschaatsen is dat de thermometer maar een deel van het verhaal vertelt. Een zonnige koude dag zonder veel wind kan verrassend aangenaam voelen. Een vochtige dag rond het vriespunt met harde wind kan juist onaangenaam zijn.

Op grote meren in Zweden en Finland kan wind bovendien lange tijd vrij spel hebben. Een goede winddichte buitenlaag is daarom belangrijk.

Kleding voor sportieve schaatsers

Wie stevig doorrijdt, produceert veel lichaamswarmte. Bij sportief schaatsen werkt het daarom meestal beter om niet overdreven warm te beginnen. Een praktische combinatie kan bestaan uit:

Basislaag - ademend thermisch ondergoed van merinowol of synthetisch materiaal.

Middenlaag - een dun thermoshirt of lichte fleece.

Buitenlaag - een ademend en winddicht schaatsjack.

Broek - thermisch ondergoed met een thermoschaatsbroek of vergelijkbare combinatie.

Handige accessoires: warme handschoenen, een extra paar droge handschoenen, buff, muts of dunne bivakmuts, helm, schaatsbril en overschoenen bij koude omstandigheden.

Kleding voor rustige tochten met meer pauzes

Wie rustiger schaatst of regelmatig stopt, heeft meestal iets meer isolatie nodig. Tijdens het schaatsen zelf kan dezelfde basislaag prima werken, maar bij pauzes koel je veel sneller af. Daarom nemen we bij dit soort dagen graag mee:

• een extra warme jas
• droge handschoenen
• een thermosfles met warme drank
• eventueel een klein zitmatje
• een droge extra laag

Het verschil tussen comfortabel blijven en heel koud worden zit soms simpelweg in het aantrekken van die warme jas zodra je stopt.

Vergeet je voeten niet

Koude voeten zijn een veelvoorkomend probleem tijdens lange schaatsdagen. Overschoenen kunnen helpen om wind en kou tegen te houden. Belangrijk is ook dat je schoenen niet overdreven strak zitten. Als je voeten volledig opgesloten zitten, kan dat het comfort tijdens een lange dag verminderen.

Droog blijven is belangrijk

Vocht is een van de dingen waar we tijdens koude dagen op letten. Daarom is het verstandig om kleding te dragen die transpiratie goed afvoert. Merk je dat je onderweg erg warm wordt? Trek dan liever tijdig een laag uit. Tijdens een pauze kun je die laag weer aantrekken.

Neem iets extra’s mee

Op natuurijs ben je vaak verder verwijderd van een warme kleedkamer dan op een gewone ijsbaan. Daarom vinden we het prettig om in een rugzak onder andere mee te nemen:

• extra warme laag
• droge handschoenen
• eten
• drinken
• buff of muts

Welke veiligheidsuitrusting nodig is, hangt af van de omstandigheden, route en manier waarop er wordt gereden.

Wat onderschatten mensen vaak?

De kou tijdens het schaatsen zelf valt soms mee. Het zijn vooral de momenten waarop je stilstaat, materiaal moet aanpassen, wacht op anderen, buiten pauzeert of onverwacht langer onderweg bent, waarop je merkt dat een extra laag prettig is.

Tot slot

Er bestaat geen perfecte kledingcombinatie die voor iedereen en bij iedere temperatuur werkt. De één rijdt intensiever dan de ander en sommige mensen krijgen sneller koude handen of voeten. Daarom werkt het in onze ervaring prettig om met meerdere lagen te werken en onderweg te blijven aanpassen.