Je schaatsen zijn scherp. De ronding is gecontroleerd. De schoenen passen. En toch heb je voortdurend het gevoel dat je niet lekker boven je ijzers staat.
Dan kan het probleem ergens anders zitten: de positie van de schaats onder je voet. Dat is waar skatefitting bij Novakse om draait.
Wat is skatefitting?
Skatefitting is het afstemmen van de positie en afstelling van je schaats op jouw voet, houding en manier van schaatsen.
Het is dus iets anders dan slijpen. Slijpen zorgt ervoor dat het ijzer scherp is. Bij skatefitting kijken we naar hoe de schaats daadwerkelijk onder jou staat en wat er gebeurt wanneer je ermee rijdt.
Bij Novakse bestaat dat proces momenteel uit vijf stappen:
- intake
- basisafstelling
- observatie op het ijs
- fijnafstelling
- controle
Deze stappen staan ook beschreven op de pagina Schaatsonderhoud.
Juist die observatie op het ijs vind ik belangrijk. Je kunt op een werkbank veel meten. Maar uiteindelijk moet de schaats onder een bewegende schaatser functioneren.
Waarom maakt een paar millimeter verschil?
Omdat een schaatsijzer heel smal is. Je probeert je lichaamsgewicht boven dat smalle contactpunt te brengen.
Wanneer de positie niet prettig aansluit op jouw houding, kan het voelen alsof je voortdurend naar één kant wordt gestuurd.
Bij het monteren van schaatsijzers is nauwkeurige uitlijning daarom belangrijk; technische fabrikanten wijzen erop dat kleine afwijkingen in blade alignment een schaatser voortdurend kunnen laten corrigeren. (Edea Skates)
Dat is precies waarom we niet alleen naar de schoen kijken.
Hoe merk je dat je afstelling misschien niet goed staat?
Er is niet één klacht die automatisch betekent dat je skatefitting nodig hebt. Maar signalen kunnen bijvoorbeeld zijn:
- je valt steeds naar binnen
- één schaats voelt veel stabieler dan de andere
- je kunt moeilijk ontspannen op één been glijden
- je hebt het idee dat je continu moet corrigeren
- je staat technisch anders op links dan rechts
- je krijgt bepaalde drukpunten
- je nieuwe schaatsen voelen ondanks gewenning niet natuurlijk
Deze klachten kunnen óók door techniek komen. Daarom is beoordelen belangrijker dan zomaar bouten losdraaien.
Skatefitting is geen vervanging voor schaatstechniek
Dit is misschien wel het belangrijkste om duidelijk te maken.
Een schaats kan perfect worden afgesteld. Maar als je technisch nog niet stabiel boven je steunbeen komt, gaat geen enkele materiaalinstelling dat volledig oplossen.
Andersom geldt hetzelfde. Je kunt maandenlang proberen een technisch probleem te corrigeren terwijl je materiaal je voortdurend naar één kant duwt.
Daarom kijk ik graag naar beide. Wat doet de schaatser? En: wat doet de schaats?
Stap 1 – Intake
Eerst wil ik weten wat je ervaart. Bijvoorbeeld:
- waar loop je tegenaan?
- op welk materiaal rijd je?
- sinds wanneer heb je het probleem?
- is het links, rechts of beide?
- heb je onlangs nieuwe schoenen of ijzers gekocht?
- wat is er eerder aan de schaats veranderd?
Dat voorkomt dat we beginnen met afstellen zonder te begrijpen wat we proberen op te lossen.
Stap 2 – Basisafstelling
Daarna kijken we hoe de schaats onder de voet staat. Waar nodig kan de positie worden aangepast.
Het doel is niet om zoveel mogelijk te veranderen. Integendeel. Ik verander liever gericht en in kleine stappen. Zo kunnen we later ook beoordelen wat het effect daadwerkelijk is.
Stap 3 – Het ijs op
Dit is het onderdeel dat skatefitting voor mij interessant maakt. Je gaat schaatsen. Ik kijk.
Niet alleen naar hoe mooi je techniek eruitziet, maar bijvoorbeeld ook naar:
- hoe je op het ijzer staat
- of je voortdurend corrigeert
- wat links en rechts doen
- hoe gemakkelijk je boven je steunbeen komt
- of een probleem tijdens het rijden zichtbaar wordt
Sommige dingen zie je pas wanneer de schaatser daadwerkelijk beweegt.
Stap 4 – Fijnafstelling
Op basis van wat we op het ijs zien, kunnen kleine wijzigingen worden gemaakt. Daarna ga je opnieuw rijden.
Zo ontstaat geen afstelling op basis van theorie alleen, maar op basis van wat de verandering daadwerkelijk met jouw schaatsen doet.
Stap 5 – Controle
Tot slot kijken we of het nieuwe gevoel klopt.
Een aanpassing hoeft niet spectaculair te voelen. Sterker nog: vaak is een goede afstelling juist rustiger. Je hebt minder het gevoel dat je tegen de schaats moet werken.
Voor wie is skatefitting interessant?
1. Schaatsers met nieuwe schoenen of nieuwe ijzers
Nieuw materiaal kan anders onder je voet staan dan je oude set. Daarom kan het zinvol zijn niet automatisch dezelfde montage als uitgangspunt te nemen zonder te testen.
2. Schaatsers die steeds naar binnen of buiten vallen
Wanneer je voortdurend aan dezelfde kant moet corrigeren, is het verstandig te bekijken of alleen techniek de oorzaak is.
3. Schaatsers met duidelijke links-rechtsverschillen
Een mens is niet perfect symmetrisch. Het hoeft daarom niet vreemd te zijn wanneer links en rechts uiteindelijk niet exact dezelfde praktische afstelling vragen.
4. Schaatsers die technisch vastlopen
Soms blijf je maar aan dezelfde oefening werken terwijl er nauwelijks vooruitgang komt. Dan kan het interessant zijn materiaal en techniek samen te beoordelen.
5. Recreatieve schaatsers
Skatefitting is niet alleen voor wedstrijdrijders. Juist wanneer je voor plezier schaatst wil je niet drie uur lang tegen je materiaal vechten. Tijdens lange natuurijstochten kan een kleine irritatie bovendien steeds duidelijker worden.
Wanneer heb je waarschijnlijk géén skatefitting nodig?
Wanneer je:
- stabiel rijdt
- geen duidelijke klachten hebt
- links en rechts prettig voelen
- comfortabel op één been staat
- tevreden bent over je materiaal
Dan hoeft er niet per se iets veranderd te worden. Ik ben geen voorstander van aanpassen omdat aanpassen technisch interessant klinkt. Als iets goed werkt, is dat ook informatie.
Is skatefitting hetzelfde als een schoen passend maken?
Niet helemaal. De pasvorm van de schoen is natuurlijk belangrijk.
Maar bij skatefitting zoals Novakse die aanbiedt ligt de nadruk op hoe de schaats onder je voet staat en hoe die positie tijdens het rijden functioneert.
Een schoen kan perfect passen terwijl het ijzer nog niet prettig staat. Andersom kan een goed geplaatst ijzer een slechte schoenpasvorm niet oplossen.
En de ronding dan?
Dat is weer een andere variabele. Je kunt eigenlijk drie vragen los van elkaar stellen:
- Is mijn ijzer scherp? → slijpen
- Heeft mijn ijzer een passende ronding? → ronding beoordelen en eventueel aanpassen
- Staat mijn schaats goed onder mij? → skatefitting
Ze beïnvloeden allemaal het gevoel op het ijs, maar ze zijn niet hetzelfde.
Waarom ik skatefitting op het ijs doe
Mijn achtergrond ligt niet alleen in onderhoud, maar ook in schaatstechniek. Ik heb een opleiding tot sportleraar gevolgd, geef techniektraining en heb ervaring met schaatsmateriaal en slijpen vanuit de 11shop van de Elfstedenhal. Meer daarover lees je op Over Novakse.
Die combinatie vind ik bij fitting nuttig. Ik kijk niet alleen: “Staat het boutje technisch in het midden?” Ik kijk vooral: “Wat gebeurt er met deze schaatser wanneer hij erop gaat rijden?”
Want uiteindelijk is dat waar de afstelling voor bedoeld is.
Moet iedere schaatser een skatefitting laten doen?
Nee. En ik zou dat ook niet willen beweren.
Als je prettig rijdt, stabiel staat en geen klachten hebt, is er misschien helemaal geen reden om iets te veranderen.
Skatefitting is vooral zinvol wanneer er een concreet probleem of vraagstuk is. Dat kan prestatief zijn. Maar het kan ook iets heel eenvoudigs zijn: “Waarom voelt mijn linkerschaats al maanden anders dan mijn rechter?”
Dat is vaak een betere aanleiding dan: “Iedere serieuze schaatser moet een fitting hebben.”
Wat kost skatefitting bij Novakse?
De actuele tarieven staan op de pagina Schaatsonderhoud. Daar vind je ook de tarieven voor slijpen, ronding, onderhoud en andere afstelwerkzaamheden.
Ik houd de tarieven liever daar centraal bij, zodat een blog niet veroudert wanneer een prijs later verandert.
Tot slot
Skatefitting betekent voor mij niet dat we een schaats volgens één theoretisch ideaal afstellen.
Het betekent: kijken naar de schaatser, kijken naar het materiaal, iets gericht aanpassen en vervolgens op het ijs controleren wat er gebeurt.
Soms levert dat een duidelijke verandering op. Soms blijkt juist dat de afstelling prima is en dat we beter naar techniek kunnen kijken. Beide uitkomsten zijn waardevol.
Want uiteindelijk wil je niet dat je schaats “perfect staat volgens een tabel”. Je wilt dat je er ontspannen en met vertrouwen op kunt schaatsen.